Home-TIBIAO



Reaching All Tibiaoanons Around The Globe

Blog

Ang Ragamak kang Karay-a

Posted by home.tibiao on August 22, 2011 at 10:25 PM

By: Rex Omalde



Sa atun pagsaulog sa bulan kang pulong (buwan ng wka) nga gina hiwat kada bulan kang agosto, atun ginapanginbulahan ang atun nabugtawan,nasaksihan kag natun-an nga harambalunon kun sa diin ginatawag kinaray-a.Sangka marahalun nga butang para sa sangka pungsod ang mag palangga kag magulikid sa andang duna nga pulong nga nangin bahin kang andang pagsinarayuumpisa pa sa kapanahunan kang andang mga kamalaman. Nangin mabinungahun kag padayun nga ginapalapnag pinaagi sa pag usar sa adlaw adlaw nga paginistoryahanay, paghinun-anun ukon sa pagpaalintun kun anu man nga buot hambalun.

 

Bilang sangka Antikenyo kag tumandok gid nga karay-a,ginakalipay ko nga makabulig palapnag bisan sa gamay lang nga butang. Ako nagapati nga kun sarang lang man nga makilala ang pulong nga Karay-a sa bilog kalibutan, andut indi ta pag himuon?

 

Andut nga ang iban namayha mag hambal kang Kinaray-a?Ginakahuya bala natun ang atun presensya? Ginakahuya bala natun ang kaugalingon ta? Ginakahuya bala natun nga naba ang panurukan kang iban nga tawo kanatun kun Karay-a ukon Tagalog ang hambal ta?

 

Sangka problema sa kalabanan kang Pilipino ang pag asig-asig kang duna nanda nga harambalunon. Ihalimbawa natun ang mga pamilya nga medyo nakauruuswag gamay ilabi na gid sa bahin kang Metro Manila kun sa diin ang andang mga kabataan ginahanas sa pag gamit kang English sa pagistorya sa inadlaw adlaw nga tanan kag nangin parte run kang andang kultura bilang sangka mataas nga klase kang pagistorya kun ikaw naga hambal sa English. Nanginpirilian run lang kananda ang Tagalog kun gusto nanda itun-an ukon indi.

 

Sa nagligad nga mga inadlaw, may sangka kolumnista sa sangka bantog nga peryodiko nasyunal ang nagwaragwag sa ana mismo nga kolumn sa pangulong dinalan Language, learning,identity, privilege sa diin nangin kagaw sa patag kang internet tungod maduro nga tagbumalasa ang nag kontra sa anang opinion.Sa dya nga kolumn, ana gindayaw kag ginpasidunggan ang English samtang ana ginpakanaba ang Tagalog/Filipino bilang sangka harambalunon lamang kang mga tawo sa kalye.



Suno sa dya nga kolumnista, ..learning Filipino stemmed from practicality. "It was the language of the streets: it was how you spoke to the tindera when you went to the tindahan,what you used to tell your katulong that you had an utos, and how you texted manong when you needed sundo na.

"Though the writer learned to grasp Filipino as the "language of identity," he maintains that it is not "the language of the learned." He ended his column by describing that Filipino "is neither the language of the classroom and the laboratory, nor the language of the boardroom, the court room, or the operating room. It is not the language of privilege."

 Ana pa gindugang nga, Only recently have I begun to graspFilipino as the language of identity: the language of emotion, experience, and even of learning. And with this comes the realization that I do, in fact, smell worse than a malansang isda. My own language is foreign to me: I speak, think, read and write primarily in English.

 Kag ana gintapos sa paghambal nga, So I have my education to thank for making English my mother language.

 

Wara man sa pag taksar kag wara natun ginahambal nga sala tana tungod kinamatarung kang kada isara ang magpili kun anu ang gusto na nga harambalunon, pero masakit lang sa atun pamatian nga bilang sangka Filipino, atun ginapanaog ang lebel kang atun kaugalingon nga harambalun nga kun buot dapat atun pa nga dayawon.

 

Sa amu to nga pahayag, nagbalik sa akun huna-huna nga may nabilin gali gihapon sa atun kultura nga mantsa kang colonial mentality nga pagbinatasan. Pagbinatasan nga bunga kang paghimulos kang mga pangayaw sa kaugalingon natun nga pungsod kag dya nagapamatuod nga ang gakinang-kinang natun nga pag-inugali, nabuslan kang sangka maanghit nga butang kun sa diin atun ginalupig kag ginalapak ang atun mismo kaugalingon.

 

Gina abi-abi natun ang English bilang sangka kinahanglanun nga pulong tungod amu dya ang masami nga hambal kun kita nagahinun-anun sa mga taga ibang nasyun kag bilang international language, atun dya ginakilala bilang sangka mapuros nga gamit-komunikasyun pero indi lang man dapat natun ipakita nga kita nagapaka-uripon sa amu dya nga pulong.

 

Andut ang iban nga nasyun may bugal mag gamit kang andang kaugalingun nga harambalunon, pero kita nga Filipino daw pamatyag natun mangu kita kun indi kita kamaan mag hambal kang English? Sangka bahul nga sala sa atun paminsarun ang pagpati nga kun kamaan maghambal kang English maaram run. Akun ihalimbawa ang akun nabatian kaina sa sarakyan. Hambal kang imaw ko nga pasahero, hndi ko iboboto yang si Ma…kasi bobo yan, hndimarunong mag English.

 

 Dya naga kahulugan lang nga ang pagka intindi natun kang“maaram” amu nga kun makamaan maghambal kang English. Masubo batyagun nga amudya ang atun pagpati. Kalimnan pamatian sa sangka propesyunal ang maghambal sang parehas katu nga tinaga kapin pa nga ang gina istoryahan sangka topiko-political.

 

Anu gid ang problema kun indi kita sagad mag English? Ang iban kanatun makamaan lang gamay mag English daw abi mo kun sin-o run nga aput.Pamatyagan na labaw run tana sa iban kay sagad mag English. Parehas lamang sa nakilala ko nga mahilig magtamay sa mga Koreano, Intsik kag Hapon tungod daw bang-a kuno istoryahun kay indi kamaan mag English. Diyos ko po! Andut amu kita kadya nga mga Filipino? Andut mas ginapabugal natun nga kamaan kita mag English?

 

Hambal kang ka-chat ko nga Hapon sa chatroom, who cares if we are not good in English? We love and speak our own language. We are rich compared to English-speaking people. Anu ang gusto na hambalun? Indi bala nga nagapatunay lang nga mas gina paboran nanda ang kaugalingun nanda  nga hambal?

 

Ang problema kanatun, padayun kita nga nagapauripon sa English. Ginhimu natun kapital para itukod ang atun identidad bilang sangka English-Speaking country sa Asya. Daw sa karadlawan nga bukon man kita Amerikano pero gapaningkamot gid nga kilalahon bilang sangka English-speakingcountry. Nalipatan natun nga ang kaaram makit-an sa patag kang economiya,medisina, teknolohiya, syensya, agrikultura, math, kag iban pa nga patag kang disiplina kag wara it labot ang English sa kinaaram kang sangka tawo.

 

Dya sangka panghangkat sa atun mga kabugtu-an nga kun mahimo atun man tugruan balor ang atun kaugalingon. Atun isulod sa ulo nga Filipino kita kag bukon English-speaking people. Pinsarun natun ang kaaram bukon sa paghambal kang English kundi ang matuod nga kinaaram nga bugay kang Diyos kanatun. Anu pa nga nagahiwat kita kang buwan ng wika? Dapat natun palanggaon, ipabugal kag tugruan importansya ang Filipino nga pulong.


Karay-a ikaw, karay-a ako, dali kita karay-ahun ta!



Categories: tibiao.com, antique info, education

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

0 Comments